Namaza meyli olmayanýn kulaðý ezanda olmaz.
Müslümanlarýn günde beþ kez yapmalarý dince buyurulan ve dua okuyarak kýyam, rükû, sücut, kuut denilen beden durumlarýný, kuralýnca tekrarlayarak Yüce Allah`a edilen bir ibadettir namaz. Buna salât da denir. Namaza çaðrý iþareti de ezandýr. Namazý gerçekten kendine bir görev bilmiþ olanlar, onun vaktini dört gözle beklerler ve onun çaðrý iþareti olan ezana da kulak verirler. Namaz ve ezan arasýndaki bu iliþkiden hareketle, atasözü þu anlamý vermek için söylenir: Kiþi bir iþin esasýyla ilgileniyor ve ona karþý istek duyuyorsa, o þeyin ayrýntýlarýyla da ilgilenir; istemiyor ve ilgilenmiyorsa ayrýntýlarýyla da uðraþmaz.

Ne doðrarsan aþýna, o çýkar kaþýðýna.
Kiþi, çalýþma miktarýna ve biçimine göre karþýlýk görür. Çok ve iyi çalýþan iyi, az ve kötü çalýþan da kötü sonuçla karþýlaþýr. Elde edilen verimin iyi veya kötü olmasýnda niyetin rolü de büyüktür.

Ne ekersen onu biçersin.
Nasýl davranýrsan öyle karþýlýk görürsün. Birine kötülük yapan ondan kötülük, iyilik yapan da iyilik görür.

Ne karanlýkta yat, ne kara düþ gör.
Ýleride zarara uðrayýp üzülmek istemiyorsan, karþýna çýkabilecek tehlikelere karþý þimdiden tedbir al. Bk. “Korkulu rüya görmekten...”

Ne oldum dememeli, ne olacaðým demeli.
Kiþi ummadýðý bir duruma ulaþabilir, varlýklý ve baþarýlý olabilir. Bu duruma ulaþan kimse çok þýmarmamalý, saðýnda solunda bulunan kimseleri küçük görmemeli, bu durumun sürüp gideceðini düþünmemelidir. Yarýn elinde olaný, bulunduðu konumu kaybedeceðini ve kötü duruma düþeceðini de hesaba katmalýdýr.

Nerde birlik, orda dirlik.
Hangi yerde, toplumda duygu, düþünce ve inanç birliði varsa dirlik ve düzenlik de oradadýr. Orada insanlar mutlu, huzurlu, baþarýlý ve uyumlu bir hayat sürerler.

Nerde hareket, orda bereket.
Hareket olan yerde bolluk olur. Çünkü orada devamlý iþ, çalýþma ve üretim vardýr. Üretimin olduðu yerde de yokluktan deðil, bolluktan söz edilir ancak.

Ne verirsen elinle, o gider seninle.
Yaþadýðý sürece yoksula, yetime, yolda kalmýþa yardým eden, onlarý doyurup giydiren ve gözeten kimse, bunlarýn karþýlýðýný öbür dünyada alacaktýr. Hatta Yüce Allah, ona kat kat fazlasýyla verecektir.

Ne yavuz (azgýn) ol asýl, ne yavaþ (þaþkýn, miskin) ol basýl.
Sertlikten kaçýn, ona buna saldýrýp kimseyi ezme, yoksa seni kötü biçimde cezalandýrýrlar. Çok sessiz, uyuþuk, pýsýrýk, korkak ve yumuþak da olma; yoksa seni hýrpalayýp ezerler. Ýkisinin ortasý bir yol izle.

Nikâhta keramet vardýr.
Nikâh evlenenleri sevgi baðýyla baðlar. Daha önce tanýþmadan evlenenler, evlendikten sonra anlaþýr ve birbirlerini severler. Bekâr durmaktansa evlenmek yeðdir.

Nisan yaðmuru altýn araba, gümüþ tekerlek.
Bk. “Mart`ta yaðmaz, Nisan`da dinmezse...”

Niyet hayýr, akýbet hayýr (selâmet).
Bir þeyin yapýlmasý önceden iyi niyetle istenip düþünülmüþse, o þeyin sonu hayýrlý olur. Kötü niyetle yapýlan iþten hayýr gelmez.